6 O Vello Moreno

Non me podo lembrar en que taberna de que porto foi. Só sei que a cortina da entrada era vermella e que se enchía como unha vela co vento noitego. Debeu de se-lo rapaz de abordo (sempre andaba con nós, fumaba en paipa e chiscaba o ollo) quen ó ve-la cortina daquel xeito dixo que iamos en popa. Outro dixo que estaba empreñada. E outro que era unha bailarina. Moura…, engadiu; razón, supoño, de que non lle visen as pernas. Este xa tresvariaba, e no pulo de ir namorar á bailarina desapareceu.

Bulía a marexada das conversas con ese ledo barullo en que xa non sabe un quen fala e quen escoita. Nalgún intre paréceme que se falou dos chinos… duns que ateigaban grandes ríos coas casiñas boiantes; e por entre eses chinos apareceron uns ingleses, e xa de seguida estaba outro lembrándose dunha noiva que tivera en Cardiff e do bonito que era oíla coma quen oe a un paxaro, facendo que entendía (yes, yes…), para que ela rise e garulase máis. Sobre mulleres, como son, como convén tratalas, case que todos tivemos algo que dicir. Cousas, por certo, de moi pouco peso.

Fóranse algúns dos máis trouleiros, e aínda se lles oíu cantar, desafinando polo fino, ó virar por algunha venela cara ós diques, cando o Vello Moreno, deica entón moi calado, arregañou os dentes (non podo xurar que aquilo fose unha surrisa) e dixo ollando para min e, máis de esguello, para outros que estaban por alí, preto da súa mesa:

— ¡Parvadas!

Cando lle quixen da-la razón, sen saber ben aínda a que parvadas afitaba, xa estaba el rosmando cousas que non entendín, como disposto a se pechar de novo nos seus pensamentos.

— Si, lerias… — dixen eu non obstante, na teima de certar —. Coidan que en catro retrousos caben tódolos casos e misterios do mundo.

Entón espabilouse:

— ¡Os casos do mundo!… Eu sei dunha muller que aínda hoxe agarda polo seu home… ¡Mais agarda en balde!

seoane-dieste-vello-moreno

Arrregañou os dentes outra vez. Se era dor ou surrisa, ou tenreza ou furia, eu non o sei. Era el así, o Vello Moreno. Polo xeito de acariña-lo vaso, xa baleiro, que un mociño espilido acudiu a encher e que el esbicou, pareceunos que ía contar algunha cousa, algún raro exemplo. Todos calamos e escoitamos.

— Ela coidou que ninguén o había de saber… — rompeu a dicir despois dun intre de silencio que, para todos nós, era parte do cont0 —; e como se sentía, digo eu, moi enlevada por aqueles ollos de entendido en mulleres que a percorrían paseniño de pés a cabeza, deixou primeiro abertas as orellas, parándose a oí-lo que non debía, e despois as portas… ¡A modiño, a modiño! Non espertar ós nenos…

O narrador fixo unha pausa ollando para nós. Nas caras de todos viu que si, que entendiamos… Podía seguir.

— ¡Malpocada! — dixo como considerando o caso moi delicadamente —. En segredo, en segredo, fórono sabendo todos, tódolos que nas vilas saben estas cousas… E o raposiño aquel, viaxante, por máis señas, e do que non se soubo máis nada algún tempo despois, deixou dicir cousas moi churrusqueiras a catro lampantíns que trincaban á súa conta. Deixounas dicir, sentindo as cóchegas. El a sorrir, moi reservado… Máis ou menos de esguello, falouse do home dela, que andaba lonxe, a navegar. E foi cando el dixo (aínda agora se conta): ¡Disque é un toscalleiro, pero soubo escoller! Dígovolo eu… E baixou unha punta do bigote para desafogar, mordéndoa, algún degaro súpeto que lle gavearía polo corpo. Non sei por que me entreteño neses detalles…

— Os contos hai que adornalos — dixo algún dos presentes.

— Si, hai que adornalos, moi ben adornadiños — fungou o Vello Moreno. Bebeu un pouco, apartou de si o vaso e seguiu xa de corrido —: Un día soubo que o seu home viña xa de volta. Que estaba preto, na cidade… Soubo que podía chegar axiña, no intre insospeitado, e encomenzou a arranxa-la casa para  recibilo con agarimo. Disque ata mercou algunha roupa nova… E velaí que o home non remataba de chegar. Chegaron en troques dous deses baúles que chaman mundos. E aínda outro despois. E, nunha letra, os miles para o desempeño. E de seguida outra que dobraba á primeira. Mais del, do home, ninguén daba razón. Soamente preguntas das veciñas. ¿E logo, cando vén? Mañá, mañá… As avesulladoras viron como se miraba nun espello, como poñía aquí, alá, o retrato del, co seu marquiño de cunchas e caramuxos… Mañá, mañá. Os picariños non se fartaban de remexer nas pechaduras dos mundos, ou de andar arredor. Ó cabo puideron abrilos, porque da cidade chegou o máis vello amigo do navegante e deulles unhas chaves… E mentres eles remexían, o forasteiro falaba moi baixiño coa nai.

Do seo dos mundos encomenzaron a saíren adovíos de neno, feitucos e charramanduscos, lambetadas, un trenciño, moedas estranxeiras, bolas de vidro, azuis, moradas, cor da prata, do ouro, do lume… E deberon de se quedar moi aglaiados cando llas mostraron á nai, e viron que ela rompía a chorar… E ben, esa muller é a que agarda en balde. Hai quen di que lle quería ó seu home.

Calou un intre. Parecía de pedra; unha pedra na que fosen deixando tremulentas escumas, vindo de moi lonxe, unhas escuras ondas. Dicía agora:

— Si, dende fóra, en falas e consellos, é moi doado ter bos ollos e boas entrañas. As entrañas demóstranse… Por exemplo, non tendo trato, anos arreo, con muller ningunha. Talmente un frade, deses antigos, dos desertos, mais acudindo a tesar un cabo, ou a empuxar bultos na estiba ou ó que cadre, que os brazos aínda rexen; e hai nun deles un nome floreado que non se desborra. Un bo traballo, feito por eses chinos que falabades. Si, hai quen di que lle tiña lei ó seu home, hai quen o di… ¡Mais a min, a min, non haberá quen teña cara a mo dicir!

E de súpeto o Vello Moreno, que tiña a man a tremer no cinto, arrandeou no aire o seu coitelo e espetouno na mesa. Longo tempo quedou o coitelo a abanear.

Seica fun eu quen preguntou despois dun silencio:

— ¿Hai moitos anos que foi…?

O Vello Moreno pasou a man pola branca testa rapada e dixo:

— Moitos.

Non quixen preguntar máis, e falamos do semblante do tempo.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *