17 Once mil novecentos vinteseis

Espertei, erguín a testa e…. ¡que tola anguria, meus amigos! A miña fronte petou nun teito liso e frío, como luído polos duros cornos do Malo. Erguéronse as miñas mans — ¡ouh, as mans, humildosos proeis do espírito nas tebras! —, erguéronse e toparon o mesmo teito liso e frío. E tamén o toparon os xeonllos, e, axiña, todo o corpo, a se debater con aquel nicho metálico nun desespero de cobra engaiolada. Despois quedeime a tremer como un neniño e deixeime acaloumiñar pola modorra inmensa que de novo pesou nas miñas pálpebras. Cando outra vez me espabilei quíxenme sobrepor á miña desventura. Endexamais esquecerei os pensamentos daquel intre. Os consolos tradicionais, que tan dilixentes se apiñocaran a carón da miña dor, liscaron logo silandeiros, coma envergoñados da súa impotencia. O derradeiro en fuxir, teño que confesárvolo, non sen certo rubor, foi o consolo… ¿estético, chamareille? Deixemos isto. Tiven que me acoller á conformidade, e tamén a aquel semisono cariñento que asegundaba o formigueo nos meus ollos.

Foi entonces cando, sen saber por onde, veuse impoñer no meu maxín esta certidume. Eu non son un enterrado en vida. Eu tópome neste nicho cumprindo unha gravedosa encomenda.

¿Que encomenda era aquela? Sen me dar conta encomencei a me acariña-lo queixo — xa non me lembro se barbado ou non — con aire moi meditativo e poida que fachendisco.

Vencíame o sono. De moi lonxe chegaban, esmorecidas e indecisas, miúdas folerpiñas de lembranza.

Si, todo pode ser — dixera o doutor con esa surrisa dos doutores versados en orientalismo. Naquel intre o reloxio, insomne e desvariado dera unha hora absurda.

Todo pode ser, todo pode ser… ¿Tería eu, logo, durmido dez mil anos?

Espabileime de vez.

Si, era iso. Non había dúbida ningunha. Eu non lembraba enfermidade nin outra circunstancia precursora de morte nin de enterro.

Ben. Poñamos que fose iso. O doutor debeu de me deixar medios de me valer para saír do nicho e ver como era o mundo no ano 11.926.

As miñas mans cachearon a tremer no fondo de tódolos petos. Un reloxio, un termómetro, unha caixa de mistos, unha petaca, unha pistola, unha lanterna eléctrica, unha carta lacrada, ¡unha chave!

Percorrín coa lanterna acesa o teito do nicho e dei co revesgado ollo da pechadura. A chave axustaba.

A ledicia foi tan grande como o máis grande arrepío. Tantas e tan novas forzas rebrincaron na miña alma e de tal xeito se ensarillaron unhas coas outras en procura de feitos que calmasen o seu tesante e doroso ímpeto, que a rentes andaron de me aniquilaren. Eu non era un home enterrado vivo. Era unha cultura «antiquísima» enterrada viva. Era un espírito arquisolitario. ¿Qué sería de meus pais, dos meus antiquísimos amigos, daquela antiquísima rapariga tan garimosa e branca? O non lles poder conta-lo que vise, o non poder atordoalos co meu testemoio da xurdia, perfectísima e miragrenta soberanía dos homes, quizais colonizadores de astros, as pasadas dos cales me parecía sentir xa enriba de min, atristoume un pouco. ¿E o doutor? ¡Pobre doutor, magnífico, heroico, espiritualísimo doutor, apodrecido na terra despois de me disparar a min ó longo desa inmensa parábola de dez mil anos! Boteime a chorar, tremendo de tenruras ensarilladas con ledicias.

Permanecería así, quedo e feliz, quen sabe canto tempo, se non tivese reparado, mesmo enriba da miña fronte, nunha agulliña coma de reloxio que ía paseniño acaroando a súa punta indicadora ó seño da morte que se estilaba alá polo século XX: unha caveira enriba do xe feito coas canelas. Comprendín. Aquilo debeu  de ser posto en movemento polos que eu fixen ó me espilir do sono milenario, e quería dicir que a miña moradía no nicho debía finar antes de que a agulla fixese o seño do Silencio sobre o dentamio da caveira. Un letreiriño posto a unha banda do circo percorrido pola agulla rematou de me esclarexa-lo que xa eu enxergara.

Restablecido o ritmo normal das funcións, a provisión de… (aquí unha fórmula química que non entendín) esgotarase nunha volta da agulla, e a túa vida perigrará.

Arranxei tódalas miñas forzas nun feixe ben unido e metín a chave no fecho.

¿Como era a cripta — chamareille así — en que me topei ó saír do nicho?

Non vexo ben os seus confíns. Soamente se evidencian para o meu recordo un recuncho de pedra ben labrada no que había un bocoi e ó lado a porta salaiante que empuxei… ¿ Viña despois unha pequena esqueira, ata o andar dun corredor? ¿E logo unha saleta con tres portas, unha moi baixiña (por alí fun eu), e outras esqueiras e corredores e, nalgún sitio, auga polo medio? Cousas así coido lembrar; pero son imaxes incertas, e non sempre as mesmas. Non me deades moito creto.

Terei agora que vos pór ó tanto de cal era o segredo do sobre lacrado, que abrín coidadosamente, e represando o meu anceio, como ben suporedes. Dous trascendentais documentos contiña.

Nun deles o doutor dábame os consellos que debía seguir estrictamente para que a miña vida, comprometida polo témero experimento, non devecese no termo de moi poucos anos (quizais meses, ou días, ¡ou horas!).

O outro era unha longa carta moi respetuosa e digna, dirixida ós médicos do ano 11.926.

Os dous levaban a mesma data: Compostela, 1926; e a mesma firma: Dr. Nóvoa Santos. Rubricado.

Lin os documentos, xa ceibe, a plena luz, un pouco á lixeira e distraído, erguendo os ollos por vegadas cun crecente aglaio. Porque Compostela, amigos, desaparecera.

Metín os papeis nos petos con tan atortorada presa que os enruguei, e púxenme a correr dunha banda para a outra pola campía inculta e deserta. Galguei a un pequeno altor encurutado de penedos, e dende riba dun ollei ó lonxe en redondo. Unha sacudida de sorpresa fíxome oír por vez primeira dende había dez mil anos a miña voz articulada: — ¡O mar! — berrei. Alá estaba, e non moi afastado. Escintilante, ledo… Pero tamén deserto. Nin velas nin fumaradas puñan nel as insignias do home. ¿Como tería chegado o mar ata alí? ¿Nun rechoutar enfervoado e furioso, ou moi de vagar, ó longo dos séculos? Non era intre para meditalo e baixei do curuto, primeiro cara á valgada, despois…

¡Canto máis feliz fora no seo do nicho que despois! Xa levaba moitas horas de andar, a segui-lo camiño do sol, e as puntadas da fame, con seren laceirantes, non o eran tanto como unha sospeita que encomenzaba a me espeta-las unllas no maxín, medrando en loita co meu circio optimismo de sempre. Eu non o quería crer, mais non ía ter máis remedio que aceptalo: a terra debía de se topar deserta. Eu sería o supervivinte único. Un supervivinte fachendisco e burlado. Soíño no mundo. ¡Como terían de se riren de min as estrelas cando chegase a noite! ¡Como se chiscarían os ollos! Mais poida que non. Quizais me saudarían cun hurrio tremelucinte. Quizais me cantasen, caído eu no chan pedregullento e coa livor da morte no semblante, o seu funeral pitagórico. Este pensamento deume azos para seguir camiñando.

O sol estaba xa moi baixo e o día aterecía.

Tres figuras na lomba dun cotorelo requeimado: unha árbore, un home e un neno. As tres moi pretas sobre un ceo moi roxo de serán. ¡Un home e un neno! Degorando trocarme nun feixe de foguetes festeiros, encomencei a correr cara a eles. Moradores da gran Cidade Perfecta, que non estaría lonxe, pensei. E, sen deixar de correr, non paraba de rir nervosamente, cheo dun estralante xúbilo infantil.

Cando me ía aproximando chocoume un pouco algunha cousa, un bulto, que penduraba dunha ponla da árbore movéndose manseniñamente, inda que sen concerto. Seguín adiante, máis a modo… Xa podía ver ben os perfís daquela cousa. Pero non quixen dar creto, así de sócato, sen máis, ós avisos do espanto, e seguín a surrir, cunha surrisa de careta, mentres no meu maxín buscaba aínda as voltas que me desen folgos. Certo que aquela cousa pendurada da árbore era unha perna humana… Pero, sen dúbida, finxida. O home debía de se-lo mestre e o neno o discípulo. O ensino a ceo descuberto. ¡Moi ben! Non podía ser doutro xeito no ano 11.926.

Mais non. Non había volta. O home e o neno comían a fartar, chantando o seu dentamio, sañento e larpeiro, nos anacos que rebandaban da perna sanguiñenta. Quedeime entalecido, inmóbil, ollando babiolamente, a poucos pasos, como se fartaban.

De súpeto ergueron os ollos e víronme. Deixaron cae-las talladas e romperon a berros que non entendín. Unha evidencia nova e simple mostróuseme nun relampo: no termo de dez mil anos a evolución das linguas facía inverosímil que me puidese entender con homes daquela caste. E coidei que o mellor era fuxir.

Baixo o negror daquel fracaso ¡como se replantexaron no meu espírito as cuestións máis fondas! O ben e o mal, o heroísmo, a santidade, a sabiduría, Deus… Non había tempo de escismar.

Corrín deixándome levar pola pendente do outeiro. Atrás de min non eran dous os que viñan. Era unha grea abrouxadora que garulaba furiosa, quen sabe en que xerga, e guindaba pedras a rolos para que me acadasen. ¡Como chorarían as estrelas cando, pola noite visen o meu corpo esmaguzado! A choutos, a rolos, a tombos e sempre perseguido, corrín moito mal camiño, mesmo ata a beira do mar, agora témero e impreciso na sombra do anoitecer.

Dunha banda o home degradado, e da outra o mar de sempre. Coas bágoas nos ollos non sei se de pena, de medo ou de carraxe, saquei a pistola e fixen dous disparos.

Ía face-lo terceiro, cando a terceira aldaboada conmoveu a casa… e espertei. Espertei de vez, aterecido. Un fío de luz mollada entraba pola fenda das xanelas.

Nas lousas da rúa, o compás duns zocos e o pregón de tódalas mañás:

¡Quen merca o leite!

Tristeiro, confortante e raro…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *